گوش کنید دانلود پادکست
  • 15h00 - 15h05 GMT
    GMT 15h00 22/10 اخبار جهان
  • 15h05 - 15h30 GMT
    GMT 15h05 22/10 دنباله برنامه
  • 15h30 - 15h44 tu
    GMT 15h30 22/10 اخبار جهان
  • 15h44 - 16h00 tu
    GMT 15h44 22/10 دنباله برنامه
  • 16h00 - 16h05 tu
    GMT 16h00 22/10 اخبار جهان
  • 16h05 - 16h30 tu
    GMT 16h05 22/10 دنباله برنامه
  • 16h30 - 16h44 tu
    GMT 16h30 22/10 اخبار جهان
  • 16h44 - 17h00 tu
    GMT 16h44 21/10 دنباله برنامه
برای بهره گیری کامل از فرآورده های چندرسانه ای، پلاگین فلش را در مرورگر رایانۀ خود نصب کنید برای ورود، کوکی ها را در رایانۀ خود فعال کنید سایت ار.اف.ای با مرورگرهای مختلف و از جمله اینترنت اکسپلورر۸، فایر فاکس۱۰، سفری ۳، گوگل کروم ۱۷ و .. سازگار است

ترانه‌هایی برای فرزند: نوع دیگری از عشق در ترانه‌های ایرانی

ترانه‌هایی برای فرزند: نوع دیگری از عشق در ترانه‌های ایرانی
 
پرویز خطیبی و خانواده: شاید شعر "پسرم" برای کودکی سروده شده باشد که در کنار شاعر ایستاده است dr

ترانه‌سرایی‌ در زبان فارسی به ندرت از شعر عاشقانه فراتر رفته است. اما در میان این ترانه‌های عاشقانه، کم نیستند ترانه‌هایی که بخصوص از عشق به فرزند سخن گفته‌اند. با اینحال در این زمینه هم اکثر کارها به قربان صدقۀ فرزند رفتن محدود مانده است. ترانۀ "پسرم" با صدای جمشید شیبانی را شاید بتوان یکی از بهترین‌ها در این زمینه دانست.

اگرچه در چند دهۀ اخیر، ترانه‌های ایرانی از حیث موسیقی سفرهای دور و دراز کرده و به همه سبک و فضا و فرهنگی سر کشیده‌اند اما کلام آنها همچنان در محدوده‌ای تنگ درجا زده است. ترانه‌های ایرانی به رغم ظاهر رنگارنگ و پرزرق و برق، در عرصۀ شعر بسیار محافظه‌کارتر از موسیقی باقی مانده‌اند.

عشق به فرزند و درونمایۀ ترانه‌ها

شاید در نظر اول فکر کنیم ترانه‌هایی که برای فرزند و عشق به فرزند خوانده شده، زیاد نباشند. اما نسبت به موضوعات دیگر، تعداد زیادی ترانه می‌بینیم با اسم "پسرم" یا "دخترم".

اینجا بحث "درونمایه" دقیق‌تر مطرح می‌شود: در بارۀ فرزند می‌توان درونمایه‌های متفاوتی را در ترانه ریخت: عشق به فرزند، نصیحت به فرزند یا گله از فرزند...

در بارۀ محتوای ترانه‌های ایرانی و درونمایۀ اشعار می‌توانید به این برنامه‌ها رجوع کنید:

رشد ناقص واقع گرایی

سهم ناچیز واقعیت

انسجام ترانه و درونمایۀ شعر

تنوع درونمایه ها

جمشید شیبانی و "پسرم"

در میان ترانه‌های موجود، "پسرم" جمشید شیبانی شاید از بقیه صمیمی‌تر و بکرتر باشد. شعر البته نوشتۀ پرویز خطیبی، دوست دیرینۀ شیبانی است و همان روانی و شیرینی همیشگی قلم خطیبی در آن محسوس است. تاریخ دقیق ضبط ترانه معلوم نیست اما شیبانی آن را در ایام سالخوردگی، در آمریکا ضبط کرده است. از همان بیت اول ترانه، بدون این که جزییات زمان یا مکان ذکر شده باشد، شنوندۀ ایرانی می‌فهمد که صحبت از جدایی، آنهم جدایی‌های سالهای بعد از انقلاب و دوران مهاجرت است:

"من و تو مثل دو اقلیم جدا
در دو سوی کره سرگردانیم"

صدای شیبانی که اینجا دیگر از قدرت و چالاکی جوانی برخوردار نیست و خش و گرفتگی ناشی از گذشت زمان را در خود دارد، تأثیر ترانه را بیشتر می‌کند. عشقی صمیمانه و "پدرانه" در کلام هست که باعث می‌شود فکر کنیم حتماً شاعر از تجربۀ واقعی زندگی خودش سخن گفته است. می‌دانیم که خطیبی هم‌سن و سال شیبانی بود و هر دو در کالیفرنیا زندگی می‌کردند. اما نمی‌دانیم که آیا هیچیک پسری دور از خود داشته‌اند یا خیر.

آنچه در پایان شعر بیشتر واقعی بودن تجربۀ شاعر را تداعی می‌کند، غم‌خواری پدر برای فرزند است که به رغم تنهایی و درماندگی خود، غصۀ تنهایی پسر را می‌خورد:

"من تنها چه کنم تا نبینم که تو اینقدر تک و تنها شده‌ای"...

صدای شیبانی هنگام ادای این جملات چنان شکننده و متأثر می‌شود که انگار همۀ عشق پدران و مادران ایرانی به فرزندان‌ و همۀ نگرانی و چشم‌انتظاری‌شان در قبال عزیزان دورافتاده در این چند ثانیه ترانه ریخته شده است.

نمونه‌هایی از ترانه‌ها در بارۀ "فرزند" و "پسرم" جمشید شیبانی را در فایل صوتی گوش کنید

  • نادر نادرپور: شاعری که عاشق وزن بود

    نادر نادرپور: شاعری که عاشق وزن بود

    شعرهای نادر نادرپور (۱۳٧۸ - ۱۳۰۸) با اینکه تقریباً همگی موزون‌اند چندان به موسیقی درنیامده. شاید مشهورترین ترانه‌ای که با شعر نادرپور ساخته شده همان "کهن دیارا" باشد …

  • محمدحسین شهریار: شاعری که ذوق موسیقی خود را کُشت

    محمدحسین شهریار: شاعری که ذوق موسیقی خود را کُشت

    رابطۀ محمدحسین شهریار با موسیقی رابطۀ عجیبی است. فقط با به یاد آوردن عبارت "آمدی جانم به قربانت"، بلافاصله متوجه می‌شویم که شعر شهریار در موسیقی ایرانی در چه مقامی قرار …

  • فریدون مشیری: سرسپرده به موسیقی

    فریدون مشیری: سرسپرده به موسیقی

    شعرهای فریدون مشیری (١٣٧٩-١٣٠۵) در دنیای موسیقی ایران فراوان خوانده شده است. مشیری که در سال‌های قبل از انقلاب یکی از مسئولان بررسی و ارزیابی موسیقی و شعر رادیو ایران …

  • ترکیه در تسخیر رَپ‌خوان‌ها: سکوت جایز نیست

    ترکیه در تسخیر رَپ‌خوان‌ها: سکوت جایز نیست

    یک ترانۀ پانزده دقیقه‌ای که توسط گروهی از خوانندگان جوان ترکیه اجرا شده، حدود یک هفته بعد از انتشار، با استقبال بیش از بیست میلیون بازدیدکنندۀ اینترنتی مواجه شد. گذشته …

  • راخمانینُف، خداوندگار تکنیک

    راخمانینُف، خداوندگار تکنیک

    سرگئی راخمانینف یکی از چند آهنگسازی است که نام روسیه را به عنوان یکی از کشورهای پیشتاز موسیقی پایان قرن نوزدهم و آغاز قرن بیستم نگاه داشته است. او که یکی از نوازندگان …

  • خاموشی ژوآو ژیلبرتو: چهارپایۀ خالی، گیتار بی‌صاحب و اندوهی بی‌پایان

    خاموشی ژوآو ژیلبرتو: چهارپایۀ خالی، گیتار بی‌صاحب و اندوهی بی‌پایان

    بعد از مرگ ژوآو ژیلبرتو، برزیلی‌ها یک‌صدا یاد "بزرگ‌ترین هنرمند" خود را گرامی داشتند. چنین واکنش‌هایی را برزیلی‌ها فقط در مقابل تیم ملی فوتبال خود نشان داده‌اند. تنها …

  • مسابقات بین‌المللی چایکوفسکی: عبور از هفت‌خان موسیقی

    مسابقات بین‌المللی چایکوفسکی: عبور از هفت‌خان موسیقی

    مسابقات بین‌المللی موسیقی چایکوفسکی که هر چهار سال یک بار در مسکو برگزار می‌شود، گاه با بازی‌های ورزشی المپیک مقایسه شده است. در این کنکور پرآوازه، برجسته‌ترین نوازندگان …

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. ...
  5. بعدی >
  6. آخرین >
برنامه‌ها
 
با تاسف، مهلت اتصال به پایان رسیده است