گوش کنید دانلود پادکست
  • 14h00 - 14h05 tu
    GMT 14h00 16/09 اخبار جهان
  • 14h05 - 14h30 tu
    GMT 14h05 16/09 دنباله برنامه
  • 14h30 - 14h44 tu
    GMT 14h30 16/09 اخبار جهان
  • 14h44 - 15h00 tu
    GMT 14h44 16/09 دنباله برنامه
  • 15h00 - 15h05 GMT
    GMT 15h00 16/09 اخبار جهان
  • 15h05 - 15h30 GMT
    GMT 15h05 16/09 دنباله برنامه
  • 15h30 - 15h44 tu
    GMT 15h30 15/09 اخبار جهان
  • 15h44 - 16h00 tu
    GMT 15h44 16/09 دنباله برنامه
برای بهره گیری کامل از فرآورده های چندرسانه ای، پلاگین فلش را در مرورگر رایانۀ خود نصب کنید برای ورود، کوکی ها را در رایانۀ خود فعال کنید سایت ار.اف.ای با مرورگرهای مختلف و از جمله اینترنت اکسپلورر۸، فایر فاکس۱۰، سفری ۳، گوگل کروم ۱۷ و .. سازگار است
افغانستان

رشید دوستم در روند قضایی و سیاسی

media ژنرال عبدالرشید دوستم- تصویر آرشیوی

ژنرال عبدالرشید دوستم، با تعدادی از نزدیکانش به کابل برگشت و روز دوشنبه ۲ حوت/اسفند ماه به دفتر کارش رفت، امروز گزارش شد که نیروهای امنیتی در اطراف منزل او مستقر شده اند، ولی تا کنون صحبت از دستگیری او نیست.

رشید دوستم به عنوان معاون اول اشرف غنی، در کاخ صدارت دفتر دارد و خانۀ او در شیرپور واقع شده است، که فاصلۀ چندانی با کاخ صدارت ندارد. در این مناطق افراد مسلح با تانک حضور پیدا کرده اند. دلیل این تدارکات امنیتی را مسئولین امنیتی کشور، برگشتن مسلحانۀ دوستم به کابل اعلان کرده اند و صحبتی از دستگیر شدن احتمالی دوستم در قضیۀ ایشچی، که آخرین ماجرای مربوط به ژنرال دوستم بود، نیست.

نیروهای نظامی نه تنها منزل و دفتر آقای دوستم را تحت کنترل قرار داده اند، بلکه همچنان، تعدادی از نزدیکان او هم مورد توجه نیروهای امنیتی قرار گرفته اند. یک تانک هم در مقابل خانۀ آقای عنایت بابر فرهمند، رئیس دفتر آقای دوستم قرار گرفته است. در این حالت، بار دیگر، قضایای جنایی با مسایل سیاسی مخلوط شده اند.

آقای دوستم شام روز سه شنبه در تلویزیون سخنرانی کرد و گفت دشمنان افغانستان تلاش دارند میان رهبران حکومت تفرقه ایجاد کنند. او با کنایه گفت، احساس نمیکند خانه او تحت محاصره درآمده باشد. معاون اول رئیس جمهور افغانستان با اینحال به تنش هایی که میان او و شماری از متحدین سابقش و دولت پیشین افغانستان رخ داده بود اشاره کردو گفت  مثل همیشه در برابر این تنش ها از حوصله کار میگیرد.

این درحالیست که چندی قبل، صحبت از دستگیر شدن دوستم و یا هم تعدادی از محافظان او بود. احمد ایشچی، که از شخصیت های نزدیک به آقای دوستم است، چندی قبل از او شکایت کرده و گفته بود که نفرات آقای دوستم او را دستگیر کردند و مدتی او را زندانی کردند. طی این مدت، آقای ایشچی از تجاوز جنسی و یا هم تظاهر به تجاوز جنسی که از جانب آقای دوستم بالای او صورت گرفته بود، صحبت کرد. او خواهان پیگیری جنایی این قضیه شد و تهدید کرد که اگر دستگاه قضایی افغانستان به این مسئله رسیدگی نکند، به نهاد های بین المللی شکایت خواهد کرد.

* * *

در بررسی این قضایا و برای تعمق در بارۀ شخصیت آقای دوستم، امروز گفتگویی دارم با آقای نصیر مهرین، نویسنده و فعال سیاسی.

آقای نصیر مهرین میگوید که در دو ماه و نیم اخیر، با مسئلۀ ایشچی، ضرورت برخورد قضایی با آقای دوستم مطرح شد. مسئله پوشش مطبوعاتی فراوان پیدا کرد و خود آقای ایشچی هم در افشا کردن این مسایل فعالیت زیاد داشت. اگرچه در افغانستان موارد تجاوز فراوان است، ولی این بار، مسئله ابعاد جهانی پیدا کرد و سفرای پنج کشور اروپایی برای تاکید روی این شکایت به ملاقات رئیس جمهور افغانستان رفتند. خواست همگانی این بود که این مسئله توسط دستگاه قضایی بررسی شود و به همین دلیل مسئله را به دادستانی سپردند و دادستانی برای پیشبرد این کار آقای دوستم و ده تن از محافظان او را احضار کرد.

جانب دیگر موضوع، به گفتۀ آقای نصیر مهرین بحران حاکمیت در افغانستان است. تفاهمی که بعد از انتخابات بی نتیجۀ گذشته منجر به ایجاد حکومت وحدت ملی شده بود، جای خود را به تنش های جدید داد. گروه های متحد علیه همدیگر آغاز به فشار آوردن میکنند. در این میان جنبش ملی اسلامی افغانستان و آقای دوستم، که با آقای غنی متحد بودند، هم وارد یک دوران تنش میشوند.

چندی بعد، در حالیکه به خوبی دیده میشد که تنش ها اوج گرفته اند، آقای دوستم کابل را ترک کرده به جوزجان رفت و در جوزجان طی یک سخنرانی، خطاب به مردم منطقۀ خود، اعلان کرد که، او را نمیگذارند که طالبان را سرکوب کند. او همچنان گفت که در ارگ ریاست جمهوری مسایلی است که باید با شما مطرح کنم. در راس قدرت سیاسی افغانستان مسایل قومی و محلی وجود دارد و کسانیکه از لوگر هستند و پشتو صحبت میکنند، صلاحیت بیشتر دارند. من به عنوان معاون رئیس جمهور، شنونده ندارم و گپ من را اشرف غنی جدی نمیگیرد.

این تنش ها به گفتۀ آقای نصیر مهرین نمایانگر این است که حکومت اشرف غنی در حال از دست دادن یکی از متحدان خود بود. نارضایتی از این حالت میتواند فرضیۀ توطئه علیه دوستم را تقویت کند. یعنی در این حالت، بدنام شدن آقای دوستم به نفع آقای غنی بود.

با در نظر داشت این که هریک از فرضیه های متعدد این ماجرا میتواند حقیقت باشد، یعنی به گفتۀ آقای مهرین، با در نظر داشت این که در این کشور موارد تجاوز و بد رفتاری فراوان بوده اند و موارد توطئه همچنان، سپردن قضایا به دادگاه میتواند یک راه حل باشد.

* * *

از آقای مهرین میپرسم که با در نظر داشت این که جنایت های جنگی پیگیری نشدند، چگونه میشود به دادگستری و سیستم قضایی افغانستان اعتماد کرد؟

خاصیت اساسی و محوری عبدالرشید دوستم، در طی تاریخ به گفتۀ آقای مهرین، این است که از او همیشه به عنوان وسیلۀ سرکوب استفاده شده است. به عنوان کسی که توانسته است خودش را در میان قوم ازبیک کشور ما تثبیت کند، او یک وسیلۀ رسیدن به قدرت است. قطبی شدن قومی و قبیله ای جامعۀ افغانستان این زمینه را بیشتر برای او مساعد میسازد.

از سوی دیگر، کمبودی را که در جامعۀ افغانستان میبینیم این است که بعد از فروپاشی حکومت وابسته به اتحاد شوروی و آمدن صبغت الله خان مجددی بر سر قدرت، هیچ گونه طرح عادلانه و منصفانه ای نسبت به نهاد ها و افراد و اشخاصی که در نقض حقوق بشر در افغانستان نقش داشته اند، اعمال نشد و به جای آن، با تفاهمات سیاسی، حکومت های جدید بوجود آمدند. اعضای پارلمان افغانستان هم با اعلام عفو، در حقیقت همدیگر خود را عفو کردند. جنگ های بعدی که آقای گلبدین حکمتیار هم در آن نقش عمده داشت باعث شد که گذشتۀ جنایی شخصیت های سیاسی فراموش شود.

راه حل نهایی این قضایا، به گفتۀ آقای نصیر مهرین، میتواند ایجاد یک «کمیسیون مستقل» باشد. آقای دوستم به سیستم قضایی افغانستان اعتماد ندارد و با در نظر داشت کم کاری سیستم قضایی، در مورد قضایای گذشته، این طرح میتواند یک بدیل منطقی در مقابل طرح دادگاهی کردن آقای دوستم باشد.

 
با تاسف، مهلت اتصال به پایان رسیده است