گوش کنید دانلود پادکست
  • 15h00 - 15h05 GMT
    GMT 15h00 20/11 اخبار جهان
  • 15h05 - 15h30 GMT
    GMT 15h05 20/11 دنباله برنامه
  • 15h30 - 15h44 tu
    GMT 15h30 20/11 اخبار جهان
  • 15h44 - 16h00 tu
    GMT 15h44 20/11 دنباله برنامه
  • 16h00 - 16h05 tu
    GMT 16h00 20/11 اخبار جهان
  • 16h05 - 16h30 tu
    GMT 16h05 20/11 دنباله برنامه
  • 16h30 - 16h44 tu
    GMT 16h30 20/11 اخبار جهان
  • 16h44 - 17h00 tu
    GMT 16h44 20/11 دنباله برنامه
برای بهره گیری کامل از فرآورده های چندرسانه ای، پلاگین فلش را در مرورگر رایانۀ خود نصب کنید برای ورود، کوکی ها را در رایانۀ خود فعال کنید سایت ار.اف.ای با مرورگرهای مختلف و از جمله اینترنت اکسپلورر۸، فایر فاکس۱۰، سفری ۳، گوگل کروم ۱۷ و .. سازگار است
ایران

شاهرخ مسکوب، کلاس شاهنامه، گفتار پنج، آفرینش (بخش۳)

media  
شاهرخ مسکوب، کلاس شاهنامه، گفتار پنج، آفرینش (بخش ۳) RFI/Persian

یکی از نکات بسیار زیبا و باریک اساطیر ایرانی که متاسفانه ‌آن‌طور که باید به ‌آن پرداخته نشده، مسئله اندیشه است. در اساطیر ایران انسان به جهان می‌آید برای ‌آنکه در نبرد با بدی دستیار خدا باشد. آفرینش نیز برای همین روی می‌دهد و اهورامزدا این جهان را‌ که رزمگاه نیکی و بدی است، برای پیروزی بر اهریمن می‌آفریند. اما این پهنه گسترده نبرد و کارگاه سرنوشت هستی، چگونه در وجود ‌آمد؟

پیش از ‌آفرینش اهورامزدا همه‌اگاه است، اما این ‌آگاهی بی‌جنبش است. او سرور دانا و خردمند است. خرد (توانایی اندیشیدن و دانستن) در ذات اوست. دانایی بدون خرد، دانایی و خدا بدون دانایی، خدا نیست. دانایی بدون خرد اهریمنی است و خدا بدون خرد خدا نیست. (به خلاف اندیشه عرفانی که در آن خدا بدون عشق خدا نیست.) دانستن، بی‌گمان در اندیشیدن هستی می‌پذیرد. باید چیزی را اندیشید تا دانست، نیندیشیده نمی‌توان دانست. اهورامزدا در آگاهی یا دانایی خویش اندیشید و و اهریمن و فرجام کار او را دانست و زمان کران‌مند را آفرید تا آن را پایانی باشد. پیش از آفرینش، اهورامزدا و اهریمن هر دو در زمان اکرانه (بی‌کران) بودند. پس از آنکه اهورامزدا اهریمن را دانست و به وجودش پی برد، برای نبرد با او مینو و گیتی (جهان مادی) را آفرید. هرمزد خدایی خردمند، آگاه و داناست. در این‌جا و در شاهنامه نیز، اینها مفهوم‌های نزدیک به هم و گاه جانشین یکدیگرند. فقط شاید بتوان اندیشیدن را برانگیختن و به کار بردن خرد دانست. از خرد اندیشنده، آگاهی و دانایی پدیدار می‌شود. اهورامزدا پیش از تازش اهریمن، خرد و دانایی کران‌مند و در خود بود... اهورامزدا پس از تاختن اهریمن،به خود آمد و خود را اندیشید. آفرینش به خود آمدن خرد، یعنی «خودآگاهی» و بیداری اندیشه‌ای است که خود را می‌اندیشد. خودآگاهی، به کار بستن دانایی (فعال شدن و از قوه به فعل درآمدن آن) است.

اهورامزدا (به معنی سرور دانا) «همه‌آگاه» است. آگاهی بخرد یا خرد آگاه، «منش» و کشتزار اندیشه اهورامزداست، کشتزاری به فراخی زمان و مکان که در آن بذر اندیشه می‌شکفد و گل می‌کند. می‌توان پنداشت که اهورامزدا پیش از آفرینش اندیشه‌ای نابه‌خود، خاموش و خفته است که با هجوم اهریمن به خود ‌آگاه می‌شود. زیرا لازمه آگاهی به خود، وجود یا دست‌کم تصوری از وجود دیگری است و در اینجا اهریمن آن «دیگری» و انگیزه خویش‌کاری اهورامزداست. آن آگاهی خاموش در به خود‌آمدن و اندیشیدن زندگی می‌یابد و زیستن، یعنی افتادن در دایره زمان. اهورامزدا خدایی «شونده» است نه «باشنده». توانایی او در حال شدن است و تمام نمی‌شود مگر با به سررسیدن تاریخ جهان در «تن‌پسین» و نابودی اهریمن. اهورامزدا زمان‌مند و در نتیجه، خدایی «تاریخی» است.

 
با تاسف، مهلت اتصال به پایان رسیده است