گوش کنید دانلود پادکست
  • 15h00 - 15h05 GMT
    GMT 15h00 18/11 اخبار جهان
  • 15h05 - 15h30 GMT
    GMT 15h05 18/11 دنباله برنامه
  • 15h30 - 15h44 tu
    GMT 15h30 18/11 اخبار جهان
  • 15h44 - 16h00 tu
    GMT 15h44 18/11 دنباله برنامه
  • 16h00 - 16h05 tu
    GMT 16h00 18/11 اخبار جهان
  • 16h05 - 16h30 tu
    GMT 16h05 18/11 دنباله برنامه
  • 16h30 - 16h44 tu
    GMT 16h30 18/11 اخبار جهان
  • 16h44 - 17h00 tu
    GMT 16h44 18/11 دنباله برنامه
برای بهره گیری کامل از فرآورده های چندرسانه ای، پلاگین فلش را در مرورگر رایانۀ خود نصب کنید برای ورود، کوکی ها را در رایانۀ خود فعال کنید سایت ار.اف.ای با مرورگرهای مختلف و از جمله اینترنت اکسپلورر۸، فایر فاکس۱۰، سفری ۳، گوگل کروم ۱۷ و .. سازگار است

فادو: دلتنگی ابدی پرتغالی‌ها

فادو: دلتنگی ابدی پرتغالی‌ها
 
آمالیا رودریگس: جان و روح پرتغالی‌ها - Amalia Rodrigues

موسیقی «فادو» که میراث فرهنگی کشور پرتغال محسوب می‌شود، یکی دیگر از آن معجون‌های یگانۀ تاریخی است که از اتفاق ساخته شده و با گذر از غربال ذوق و سلیقۀ نسل‌ها و صیقلِ خوانندگان و نوازندگان دوره‌های گوناگون تا به ما رسیده است. کلمۀ «فادو» که ظاهراً در ریشه به معنای "قضا و قدر" یا سرنوشت است، به عنوان سبک موسیقی منتقل‌کنندۀ احساسات و مفاهیمی است که همگی در حوزۀ «نوستالژی» قرار می‌گیرند.

 

با این که واژۀ «نوستالژی» معادل دقیق فارسی ندارد، اما شعر و موسیقی جهان ایرانی انباشته از آن است. به همین دلیل، درک دنیای «فادو» برای فارسی‌زبانان و ایرانیان آسان است. شاید جای لغت «نوستالژی» در زبان فارسی خالی باشد اما در عوض همۀ عناصری که می‌تواند شکل‌دهندۀ آن باشد، مثل دریغ، غم، دلتنگی، هجران و... همگی حضوری پایدار و سنگین در موسیقی و زبان ما دارند. کلمات و احساساتی که به دنیای شعر و موسیقی «فادو» جان می‌دهد.

«فادو»: جان و روح پرتغالی‌ها

قبلاً در این مجموعه برنامه از فلامنکو به عنوان مخلوطی اتفاقی از فرهنگ‌ها و موسیقی‌های گوناگون یاد کردیم. به مناسبتی دیگر، از بردگان و غلامان آفریقایی گفتیم که زمانی به جنوب ایران آورده شدند و با خود موسیقی و سنت‌هایی آوردند که امروزه آثارش زنده است. فادو یکی دیگر از این مخلوط‌های غریب و بدیع تاریخ است.

مثل فلامنکوی اسپانیا، فادوی پرتغالی (Fado) هم ریشه‌های چندان روشنی ندارد. می‌توان حدس‌هایی زد و شباهت‌هایی را با موسیقی‌های دیگر حس کرد. اما مهم اینست که نوعی از آواز خواندن، نوعی ساز زدن و نوعی از شعر به هم ترکیب می‌شود و به مرور فرم یا شکل، یا ظرفی را می‌سازد که ماده‌ای غیرقابل تعریف‌تر و مبهم‌تر را در خود می‌گنجاند: ماده یا مفهومی که به آن روح ملی یا روح ملت می‌گویند. آیا این عبارت مصداقی هم دارد؟. وقتی می‌گویند "روح ملت پرتغال در موسیقی فادو نهفته است"، واقعاً چه معنایی دارد؟

مفهوم دقیق فلسفی یا تئوریک در کار نیست. با اینهمه اگر با حوصله و به تکرار ترانه‌های فادو را گوش کنیم و دنبال معنای اشعارشان برویم، می‌بینیم ماده یا روح مشترکی در همۀ آنها هست. چیزی که خود پرتغالی‌ها را قبل از همه متأثر می‌کند و در آنان حس تعلق داشتن به یک فرهنگ و یک ملت را زنده نگاه می‌دارد.

ریشه‌های سر در گُم
 
می‌گویند ریشه‌‌های مستقیم فادویی که امروزه می‌شنویم تا اوایل قرن نوزدهم ادامه دارد و تأثیر موسیقی‌های برزیلی در آن مشهود است.
اما با این فرض، مشکل را صد برابر مشکل‌تر می‌کنیم: موسیقی یا موسیقی‌های برزیلی دنیایی چنان پیچیده، رنگارنگ و چند رگه است که هر چه بخواهید در آن می‌یابید.
برزیل که به نوبۀ خود از فرهنگ بردگان آفریقایی تغذیه کرده و اصلاً کل هویت خود را مدیون این التقاط می‌داند، از نظر موسیقایی معجونی هزاردانه است که شاخه‌های مشخص و ساده در آن یافتن، کار تقریباً غیر ممکنی است. در واقع، با مطرح کردن فرض برزیلی بودن ریشه‌های فادو، حتی یک گام هم به جلو نمی‌رویم.
تنها ترانه‌های فادو می‌ماند و دلتنگی غریبی که از اعماق آواز، به دل شنونده راه می‌یابد...
 

 

  • جوایز موسیقی پاییزی: در اروپا خبری نیست

    جوایز موسیقی پاییزی: در اروپا خبری نیست

    در اروپا، اواسط پاییز فصل توزیع بسیاری از جوایز هنری و ادبی است. در حوزۀ موسیقی، نگاهی به برندگان این جایزه‌ها و آثارشان می‌تواند تصویر گویایی از جریان‌ها و سبک‌های رایج …

  • آمالیا رودریگز: صدایی که بر بی‌مهری مردم غلبه کرد

    آمالیا رودریگز: صدایی که بر بی‌مهری مردم غلبه کرد

    در پاییز ٢٠١٩، اروپاییان و بخصوص پرتغالی‌ها به مناسبت بیستمین سالگرد درگذشت آمالیا رودریگز کنسرت‌ها و برنامه‌های گوناگون برگزار کردند. اما مراسم گستردۀ بزرگداشت این صدای …

  • امین‌الله رشیدی: بازماندۀ نسل درخشان

    امین‌الله رشیدی: بازماندۀ نسل درخشان "١٣٠٠"

    امین‌الله رشیدی که متولد چهارم  اردیبهشت سال‌ ١٣٠۴ خورشیدی است، متعلق به نسلی استثنایی است که هنر زنده و خلاق ایران را طی دهه‌های ١٣٣٠ و ۴٠ بر دوش خود گرفت. رشیدی که …

  • مرگ حسین دهلوی: آهنگساز در حسرت ارکستر

    مرگ حسین دهلوی: آهنگساز در حسرت ارکستر

    روز سه‌شنبه ٢٣ مهرماه ١٣٩٨ خبر درگذشت حسین دهلوی منتشر شد. اگرچه او عمر درازی داشت اما بیست سال پایانی را بدون فعالیت حرفه‌ای و با بیماری آلزایمر گذراند. آن بخش از عمر …

  • نادر نادرپور: شاعری که عاشق وزن بود

    نادر نادرپور: شاعری که عاشق وزن بود

    شعرهای نادر نادرپور (۱۳٧۸ - ۱۳۰۸) با اینکه تقریباً همگی موزون‌اند چندان به موسیقی درنیامده. شاید مشهورترین ترانه‌ای که با شعر نادرپور ساخته شده همان "کهن دیارا" باشد …

  • محمدحسین شهریار: شاعری که ذوق موسیقی خود را کُشت

    محمدحسین شهریار: شاعری که ذوق موسیقی خود را کُشت

    رابطۀ محمدحسین شهریار با موسیقی رابطۀ عجیبی است. فقط با به یاد آوردن عبارت "آمدی جانم به قربانت"، بلافاصله متوجه می‌شویم که شعر شهریار در موسیقی ایرانی در چه مقامی قرار …

  • فریدون مشیری: سرسپرده به موسیقی

    فریدون مشیری: سرسپرده به موسیقی

    شعرهای فریدون مشیری (١٣٧٩-١٣٠۵) در دنیای موسیقی ایران فراوان خوانده شده است. مشیری که در سال‌های قبل از انقلاب یکی از مسئولان بررسی و ارزیابی موسیقی و شعر رادیو ایران …

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. ...
  5. بعدی >
  6. آخرین >
برنامه‌ها
 
با تاسف، مهلت اتصال به پایان رسیده است