گوش کنید دانلود پادکست
  • 15h00 - 15h05 GMT
    GMT 15h00 23/11 اخبار جهان
  • 15h05 - 15h30 GMT
    GMT 15h05 23/11 دنباله برنامه
  • 15h30 - 15h44 tu
    GMT 15h30 23/11 اخبار جهان
  • 15h44 - 16h00 tu
    GMT 15h44 23/11 دنباله برنامه
  • 16h00 - 16h05 tu
    GMT 16h00 23/11 اخبار جهان
  • 16h05 - 16h30 tu
    GMT 16h05 23/11 دنباله برنامه
  • 16h30 - 16h44 tu
    GMT 16h30 23/11 اخبار جهان
  • 16h44 - 17h00 tu
    GMT 16h44 23/11 دنباله برنامه
برای بهره گیری کامل از فرآورده های چندرسانه ای، پلاگین فلش را در مرورگر رایانۀ خود نصب کنید برای ورود، کوکی ها را در رایانۀ خود فعال کنید سایت ار.اف.ای با مرورگرهای مختلف و از جمله اینترنت اکسپلورر۸، فایر فاکس۱۰، سفری ۳، گوگل کروم ۱۷ و .. سازگار است

نگاهی دیگر به گذشتۀ مسلمانانِ میانمار

نگاهی دیگر به گذشتۀ مسلمانانِ میانمار
 
مسلمانان روهنگیا DR

بخشی از رُهینگیایی‌ها بازماندگانِ مسلمانانی هستند که قرن‌ها پیش به همراه یکی از راجه‌های برکنار شدۀ هندی به ارّکان آمدند و در آنجا ماندگار شدند. بخشی دیگر را پادشاهان اَرّکان برای کار در کشتزارهای آن سرزمین از بنگالِ هند به قلمرو خود کوچانده اند. پاکی و بی‌آلایشیِ نژادی برای برمه ای‌ها بسیار اهمیت دارد. از زمان استقلال برمه، نژاد و «اخلاق بودایی» را به دو عنصر از عناصر سازندۀ «ملتِ برمه» تبدیل کرده اند. از همین رو، مسلمانان آن کشور خود به خود بیگانه به شمار می‌آیند.

هفتۀ پیش برنامۀ «تاریخ تازه‌ها» به گذشته و اکنونِ مسلمانانِ میانمار اختصاص داشت. با توجه به اینکه سرکوبیِ سازمان‌یافتۀ آنان و، به طور کلی، بحران کنونیِ آن کشور که از ۲۵ اوت آغاز شده هم‌چنان ادامه دارد، این هفته نیز به این موضوع، اما از دیدگاهی دیگر به ویژه از نظر زبان‌شناسی تاریخی، می‌پردازیم. رُهینگیا یعنی چه؟ از چه زمانی این نام رایج شده؟ در منابع عربی و فارسی نام منطقه ای را که مسلمانان رُهینگیا در آن زندگی می‌کنند، به چه صورت ضبط کرده اند؟

نام رُهینگیا در منابع غربی نخستین بار در سال ۱۷۹۸ میلادی در نوشته ای به قلم فرانسیس بوشنان- هامیلتون، جغرافی‌دان و گیاه شناسِ اسکاتلندی، ظاهر شد. در آن نوشته رُهینگیا به صورت «روئینگا» برای نامیدن مردم شمالِ ایالتِ راخین (اَرّکان پیشین) به کار رفته است. در سال‌های دهۀ ۱۹۳۰ دانشجویانِ مسلمانِ دانشگاه «رانگون» در گیر و دار مبارزه برای استقلال برمه این اسم را بر سر زبان‌ها انداختند و سپس در دهۀ ۱۹۷۰ مبارزانِ مسلمانِ میانمار خود را به این نام خواندند و آن را برای نامیدن مسلمانان میانمار و بازشناختنِ آنان از بوداییان و دیگر باشندگانِ آن کشور به کار بردند. به ویژه از آن رو که بوداییان میانمار مسلمانان را «بنگالی» ‌می‌نامند، زیرا معتقدند که از بنگال آمده اند و یکی از دلیل‌هایی هم که می‌آورند این است که زبان آنان به گویش مردم چیتاگُنگ، بزرگ‌ترین بندر و دومین شهر بزرگ بنگلادش، نزدیک است. در نتیجه، نام رُهینگیا برای مبارزان مسلمان میانمار جدا از جنبۀ هویّتیِ آن، بار سنگین سیاسی نیز دارد.

بعضی از پژوهشگران، رُهینگیا را به معنای «ساکنانِ رُهانگ» معنی می‌کنند و رُهانگ نامی است که گویا مسلمانانِ ایالت راخین و سرزمین‌های مجاور در گذشته به آن ایالت داده بودند. بعضی از لغت‌شناسان واژۀ رُهانگ را برگرفته از واژۀ «رُوحانی» عربی می‌دانند. امروز رُهینگیا را در بیشتر زبان‌ها به سه معنا به کار می‌‌برند. نخست آن را به سرزمینی اطلاق می‌کنند که مسلمانانِ میانمار در آن سکونت دارند. یعنی آن را به عنوان جای‌نام (توپونیم) به کار می‌برند و از همین رو در فارسی ساکنان آن سرزمین را با استفاده از «یای نسبت» رُهینگیایی می‌نامند؛ و یا از آنان زیر عنوانِ «مسلمانانِ رُهینگیا» یاد می‌کنند. دوم آن را به عنوان «نام قومی» (اِتنونیم) به کار می‌برند به ویژه در زبان‌های اروپایی و از مسلمانانِ رُهینگیا زیر عنوانِ «رُهینگیاها» نام می‌برند. اما در فارسی با داشتن پسوندِ کارآمدی مانند «یایِ نسبت» لزومی ندارد برای نامیدن آن مردم از زبان‌های اروپایی تقلید کنیم. سوم آنکه در زبان‌های اروپایی زبان آن مردم را نیز رُهینگیا می‌نامند. در فارسی بهتر است از زبان آن مردم یا زیر عنوانِ «زبان رُهینگیایی» یاد کنیم و یا زیر عنوانِ «زبان رُهینگیا».

و اما نام کهن ایالت «راخین» را که بعضی از فارسی زبانان به تقلید از زبان‌های اروپایی و با حرف‌نویسی (ترانس‌لیتراسیون) آراکان می‌نویسند، در منابع فارسی و عربی از جمله در «ضمیمۀ مُعجَم البُلدانِ» یاقوت حَمَوی «اَرّکان» ضبط کرده اند. در زبان اُردو نیز آن ایالت را اَراکان تلفظ می‌کنند. بومیان ایالتِ اَرّکان یا راخین را در میانمار اَرّکانی‌ می‌نامند که همگی پیرو شاخه ای از دین بودایی اند. اقلیتی از آنان در بنگلادش زندگی می‌کنند و در آنجا آنان را «مارما» می‌نامند. چندین هزار تن از آنان در ایالت‌های هم‌جوارِ هند سکونت دارند و هندی‌ها آنان را «مُغ» می‌نامند. از همین رو، در منابع عربی و فارسی از بومیان ایالت ارّکان یا راخینِ میانمار زیر عنوان «مُغان» یاد کرده اند.

پادشاهی اَرّکان از قرن پانزدهم میلادی تا ژانویۀ سال ۱۷۸۵ که برمه ای‌ها بر آن دست یافتند، کشور آباد و ثروتمندی بود. قلمرو آن پادشاهی که بخشی از بنگلادش کنونی به ویژه بندر بزرگ چیتاگُنگ را نیز دربرمی‌گرفت، درواقع، گذرگاهی بود میان هند و آسیای جَنوب شرقی. بعضی از پژوهشگران، بخشی از رُهینگیایی‌ها را بازماندگانِ مسلمانانی می‌دانند که قرن‌ها پیش به همراه یکی از راجه‌های برکنار شدۀ هندی به ارّکان آمدند و در آنجا ماندگار شدند. اما بیشتر رُهینگیایی‌ها، چنان که در برنامۀ پیش گفتیم، خود را فرزندانِ تجار عرب، ترک، بنگالی، مغول و پرتغالی می‌دانند که زمانی از آن سرزمین گذشته اند و با زنان برمه ای ازدواج کرده اند. آنان مدعی اند که در قرن پانزدهم از طریق جادۀ ابریشم به اسلام گرویده اند.

اما اسناد تاریخی نشان می‌دهند که بیشتر آنان را پیش از فرارسیدن استعمارگران بریتانیایی در نیمۀ اول قرن نوزدهم، پادشاهان اَرّکان برای کار در کشتزارهای آن سرزمین از بنگالِ هند به قلمرو خود کوچانده اند. در یک منبع تاریخی قرن هفدهم از روستاهایی در آن سرزمین سخن رفته است که همۀ ساکنانشان مسلمان بودند. بریتانیایی‌ها در دورۀ استعمار از درآمدنِ ساکنان هند به آن سرزمین جلوگیری کردند. اما چون مرزی میان هند و اَرّکان نبود، گروه‌های دیگری از مسلمانان هم‌چنان در اَرّکان جایگیر شدند.

و اما نام کشور میانمار در اصل «میانما»ست و آن شکل ادبی «بوما» است. حرف «ر» را اروپایی‌ها در آوانویسیِ نام آن کشور بر «میانما» افزوده اند. بوما نیز شکل گفتاری «میانما»ست که در زبان‌های اروپایی به صورت «برمه» یا «بورما» درآمده است. همۀ این نام‌ها دلالت بر قومی دارند که اکثریت مردم برمه یا میانمار را تشکیل می‌دهند. پاکی و بی‌آلایشیِ نژادی برای برمه ای‌ها بسیار اهمیت دارد. رهبرانِ میانمار بیشینۀ ۱۳۵ اقلیت قومی را که در آن کشور به رسمیت می‌شناسند، از نژاد برمه ای می‌دانند. از زمان استقلال برمه در سال ۱۹۴۸ میلادی، نژاد و «اخلاق بودایی» به دو عنصر از عناصر سازندۀ «ملتِ برمه» تبدیل شده اند. از همین رو، مسلمانان آن کشور، که افزون بر مسلمان بودنشان به زبانی غیر برمه ای سخن می‌گویند، خود به خود بیگانه به شمار می‌آیند.


در همین زمینه

  • درنگی در تاریخ معاصر لبنان

    درنگی در تاریخ معاصر لبنان

    در سال‌های میان ۱۹۵۰ و ۱۹۷۰ از لبنان زیر عنوانِ «سویسِ خاورمیانه» یاد می‌شد. بانک‌های بزرگ جهان در آنجا فعالیت می‌کردند و کشور اقتصادی …

  • نگاهی به تاریخچۀ صنایع دفاعی ایران

    نگاهی به تاریخچۀ صنایع دفاعی ایران

    دو عامل مهم جمهوری اسلامی را به توسعۀ جدی صنایع دفاعی واداشت. نخستین عامل، جنگ ایران و عراق و دومین عامل تحریم‌های بین‌المللی بود. در جنگ ایران و عراق، پشتیبانانِ …

  • گوشه ای از تاریخ پُر فراز و نشیب حزب‌الله

    گوشه ای از تاریخ پُر فراز و نشیب حزب‌الله

    حزب‌الله حملۀ انتحاری را یکی از روش‌های جنگی خود می‌‌‌داند، هرچند محمد حسین فضل‌الله، رهبر معنوی آن سازمان، خرده‌هایی به آن روش می‌گرفت. …

  • گاه‌شمار دخالت روسیه در انتخاباتِ ریاست جمهوری آمریکا

    گاه‌شمار دخالت روسیه در انتخاباتِ ریاست جمهوری آمریکا

    سه تن از اعضای تیم کارزار انتخاباتیِ دولاند ترامپ به جرم‌هایی متهم شده اند که همه به پیش از انتخابات ریاست جمهوری مربوط می‌شوند. با این حال، دادستان ویژه امیدوار …

  • ایران در آستانۀ انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ روسیه

    ایران در آستانۀ انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ روسیه

    ایران از انقلاب اکتبر بهره مند شد. حکومت شوروی برپایۀ اصولِ سیاست بین‌المللی اش قرارداد ۱۹۰۷ را دربارۀ تقسیم ایران لغو کرد. همۀ پیمان‌هایی را که بر ضد آزادی …

  • فیگارویِ ادبی: هفتاد سال نبرد با ادبیّات متعهد

    فیگارویِ ادبی: هفتاد سال نبرد با ادبیّات متعهد

    فیگارویِ ادبی را نویسندگانِ راست‌گرایِ فرانسه برای جلوگیری از تبدیل شدنِ ادبیات کشورشان به یکی از جنگ افزارهای توتالیتاریسم شوروی پایه گذاری کردند. یکی دیگر از هدف‌های …

  • فراز و نشیب روابط فرانسه و عراق در ۵۰ سال گذشته

    فراز و نشیب روابط فرانسه و عراق در ۵۰ سال گذشته

    در ۱۹۷۰ فرانسه جزو کشورهایی بود که با عراق بیشترین داد و ستد اقتصادی را داشتند. در سال ۱۹۷۴ ژاک شیراک، نخست وزیر ژیسکاردستن، از صدام حسین زیر عنوانِ دوستِ شخصیِ خود یاد …

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. ...
  5. بعدی >
  6. آخرین >
برنامه‌ها
 
با تاسف، مهلت اتصال به پایان رسیده است