گوش کنید دانلود پادکست
  • 15h00 - 15h05 GMT
    GMT 15h00 22/02 اخبار جهان
  • 15h05 - 15h30 GMT
    GMT 15h05 22/02 دنباله برنامه
  • 15h30 - 15h44 tu
    GMT 15h30 22/02 اخبار جهان
  • 15h44 - 16h00 tu
    GMT 15h44 22/02 دنباله برنامه
  • 16h00 - 16h05 tu
    GMT 16h00 22/02 اخبار جهان
  • 16h05 - 16h30 tu
    GMT 16h05 22/02 دنباله برنامه
  • 16h30 - 16h44 tu
    GMT 16h30 22/02 اخبار جهان
  • 16h44 - 17h00 tu
    GMT 16h44 22/02 دنباله برنامه
برای بهره گیری کامل از فرآورده های چندرسانه ای، پلاگین فلش را در مرورگر رایانۀ خود نصب کنید برای ورود، کوکی ها را در رایانۀ خود فعال کنید سایت ار.اف.ای با مرورگرهای مختلف و از جمله اینترنت اکسپلورر۸، فایر فاکس۱۰، سفری ۳، گوگل کروم ۱۷ و .. سازگار است

کومیتاس: روح سرگشتۀ موسیقی ارمنی

کومیتاس: روح سرگشتۀ موسیقی ارمنی
 
پدر کومیتاس، روحانی ارمنی و موسیقیدان؛ گردآورندۀ نغمه های محلی komitasmuseum

موسیقی ارمنی دینی بزرگ به گردن کومیتاس وارداپت دارد. این روحانی وارسته عمر خود را صرف جمع‌آوری ترانه‌های روستاییان و شناختن و شناساندن موسیقی ارمنی کرد. غریب آن که کومیتاس که خود شاهد قتل عام ارمنیان بود بعد از این واقعۀ هولناک کم‌کم در سکوت پناه گرفت و عمر خود را در یک بیمارستان روانی در فرانسه به پایان رساند. انگار روح او تماماً وقف ملتش بود و نابودی آن را تاب نیاورد.

کومیتاس وارداپت (۱۸۶۹ – ۱۹۳۵) را پدر موسیقی ارمنی می‌دانند اما اگر آثار و حاصل یک عمر زحمت او نابود نشده بود، شاید جای وی در دنیای موسیقی و بخصوص تاریخ موسیقی شرق باز هم مهم‌تر و تأثیرگذارتر می‌بود.

روش‌هایی که او در آغاز قرن بیستم در پژوهش‌های خود پیاده کرد امروزه در رشتۀ موسیقی شناسی قومی (اتنوموزیکولوژی) رایج و عادی است. اما زمانی که کومیتاس روستاهای ارمنی و سرزمین‌های امپراطوری عثمانی را می‌گشت و ترانه‌ها و شعرها را ثبت می‌کرد، زیاد نبودند کسانی که برای این بخش از فرهنگ مردم ارزش یا اهمیتی قائل می‌شدند.

ضبط‌های اندکی که از صدای کومیتاس موجود است به رغم کیفیت بد و خش‌خش صدا، صدایی را به گوش می‌رساند که تأثیرش بر شنونده فوری است. فراتر از قدرت حنجره، معلوم است که خواننده از ته دل می‌خواند. خلوص و صداقتی در صدا هست که به شنونده می‌گوید خواننده از روحانیت تنها لباس را نداشته و ایمانی هم حتماً در کار بوده است. این صداقت و ایمان نسبت به کلیسای ارمنی و همچنین نسبت به فرهنگ و میراث هنری ارمنیان در تلاش بی‌امان کومیتاس هم مشاهده می‌شود. او خود نوشته است: "ما نغمه‌ها را درست همانطور که روستائیان می‌خوانند نقل کرده‌ایم. در امر هارمونی نیز کوشیده‌ایم تا ویژگی و سبک این هنر خاص را چنان که در ترانه‌های روستایی هست و مُهر ملت ما را بر خود دارد، حفظ کنیم".

کومیتاس برای ثبت آهنگ‌ها از نگارشی استفاده می‌کرد که از لابلای دست‌نوشته‌های قرون وسطایی آموخته بود و ظاهراً برای نگارش قطعاتی که حالات شرقی دارند (احیانآً با فواصل غیرمعتدل و نزدیک به ربع پرده) به خوبی به کار می‌آیند. در این نوع نگارش علاماتی هست که کومیتاس و سایر متخصصان ارمنی به آن "خاز" می‌گفته‌اند. این سیستم نشانه‌ها به کلی با نت‌نویسی غربی و رایج در جهان تفاوت دارد.

وحشت بی‌امان و تلاشی روح

در ٢۴ آوریل سال ١٩١۵ کومیتاس جزو نخستین گروه شخصیت‌های فرهنگی و سیاسی ارمنی بود که به دستور دولت عثمانی بازداشت شدند. بازداشت این افراد شروع وقایع هولناکی بود که امروزه به نام "نسل کشی ارمنیان" شناخته می‌شود. کومیتاس طی روزهای بازداشت آزار وشکنجه دید و کشته شدن آشنایانش را به چشم دید. برخی شهادت‌ها حاکی از آنست که کومیتاس طی ایام بازداشت و بعد از چند بار کتک خوردن دچار وهم شده بود.

کومیتاس بعد از دو سه هفته زندان، به لطف وساطت دیپلمات‌ها و شخصیت‌های سیاسی آزاد می‌شود و به خانه بر می‌گردد. اما در خانۀ خود با کتابخانۀ تاراج شده‌اش مواجه می‌شود و در می‌یابد که انبوه دست‌نوشته‌ها و گرد‌آوری‌هایش از بین رفته است.

کومیتاس بعد از مدتی با حال نامساعد به پاریس انتقال می‌یابد و بالاخره در یک بیمارستان روانی در حومۀ این شهر (ویل‌ژوئیف) بستری می‌شود. اکثر شخصیت‌هایی که در روز در ٢۴ آوریل همراه با کومیتاس بازداشت شده بودند در اطراف قسطنطنیه و یا در دیرالزور به قتل می‌رسند.

کومیتاس تا آخر عمر در همین بیمارستان باقی ماند و از سکوت بیرون نیامد.

سال‌ها پیش در پاریس، کومیتاس بعد از آواز خواندن روی صحنه با استقبال بزرگانی چون دوبوسی روبرو شده بود. می‌گویند کلود دوبوسی بعد از شنیدن آواز کومیتاس، دامن لباس روحانیت او را بوسیده و گفته بود: "من در مقابل نبوغ شما تعظیم می‌کنم"...

امروزه کنسرواتوار موسیقی شهر ایروان "کومیتاس" نام دارد. گور او نیز در همین شهر و در آرامگاهی است که به یاد او "پانتئون کومیتاس" نامیده شده است. بسیاری از بزرگان ارمنی در کنار او دفن شده‌اند.

  • جوایز انگلیسی «بریتز»: مظنّه‌ای از بازار موسیقی غربی

    جوایز انگلیسی «بریتز»: مظنّه‌ای از بازار موسیقی غربی

    جوایز "بریتز" که هر ساله در بریتانیا به "بهترین‌ها"ی موسیقی داده می‌شود، فرصت خوبی است برای بهتر فهمیدن گرایش‌‌های موسیقی مردم‌پسند …

  • لولا پِنا: خواندن با چشمان بسته

    لولا پِنا: خواندن با چشمان بسته

    لولا پِنا، خواننده، گیتارنواز و شاعر پرتغالی چندان اشتیاقی به شهرت ندارد. طی بیست سال، او تنها سه آلبوم به بازار داده که هر کدام برای دوستدارانش گنجینه‌ای نادر است. …

  • پل سایمون با صحنه وداع می‌کند

    پل سایمون با صحنه وداع می‌کند

    پل سایمون که به ٧۶ سالگی رسیده، اعلام کرد که بزودی برای همیشه از صحنه کناره‌گیری خواهد کرد. اگرچه این گونه قول‌های هنرمندان چندان اعتباری ندارد، اما شهرت و …

  • موسیقی راک و جریان

    موسیقی راک و جریان "پیشرو"

    در پنجاه سال اخیر شکلی از موسیقی به وجود آمده که معمولاً به آن موسیقی جهانی می‌گویند. قواعد و زبان این موسیقی، در تهران، لس‌آنجلس یا پکن مشابه است. موسیقی راک …

  • مرگ ری توماس، یکی از پایه‌گذاران  مودی بلوز

    مرگ ری توماس، یکی از پایه‌گذاران مودی بلوز

    یک سال و اندی است که شاهد مرگ خوانندگان و موسیقی‌دانان مشهور بوده‌ایم. طی همین هفته‌های اخیر در فرانسه، مرگ دو چهرۀ مشهور موسیقی روز – جانی هالیدی …

  • ترانه‌هایی برای کریسمس: از سرود مذهبی تا جشن آخر سال

    ترانه‌هایی برای کریسمس: از سرود مذهبی تا جشن آخر سال

    حداقل چهار پنج قرنی هست که به مناسبت نوئل یا کریسمس آواز می‌خوانند. اما ترانه‌هایی که امروزه در روزهای آخر سال میلادی می‌شنویم با قطعاتی که در قرون گذشته …

  • شارل آزناوور: در اوج ٩٣ سالگی

    شارل آزناوور: در اوج ٩٣ سالگی

    شارل آزناوور در ٩٣ سالگی به صحنه آمد و در یکی از بزرگ‌ترین سالن‌های پاریس، در مقابل ٢٠هزار تماشاگر، یک ساعت و نیم بدون استراحت آواز خواند. او قصد دارد از اول …

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. ...
  5. بعدی >
  6. آخرین >
برنامه‌ها
 
با تاسف، مهلت اتصال به پایان رسیده است