گوش کنید دانلود پادکست
  • 15h00 - 15h05 GMT
    GMT 15h00 20/02 اخبار جهان
  • 15h05 - 15h30 GMT
    GMT 15h05 20/02 دنباله برنامه
  • 15h30 - 15h44 tu
    GMT 15h30 20/02 اخبار جهان
  • 15h44 - 16h00 tu
    GMT 15h44 20/02 دنباله برنامه
  • 16h00 - 16h05 tu
    GMT 16h00 20/02 اخبار جهان
  • 16h05 - 16h30 tu
    GMT 16h05 20/02 دنباله برنامه
  • 16h30 - 16h44 tu
    GMT 16h30 20/02 اخبار جهان
  • 16h44 - 17h00 tu
    GMT 16h44 20/02 دنباله برنامه
برای بهره گیری کامل از فرآورده های چندرسانه ای، پلاگین فلش را در مرورگر رایانۀ خود نصب کنید برای ورود، کوکی ها را در رایانۀ خود فعال کنید سایت ار.اف.ای با مرورگرهای مختلف و از جمله اینترنت اکسپلورر۸، فایر فاکس۱۰، سفری ۳، گوگل کروم ۱۷ و .. سازگار است

حاجی‌بیگف: از مشهدی‌عباد تا کوراوغلو

حاجی‌بیگف: از مشهدی‌عباد تا کوراوغلو
 
آگهی فیلم ایرانی مشهدی عباد – ١٣٣٢ خورشیدی dr

از زمانی که "مشهدی عباد" و "آرشین مالالان" در باکوی آذربایجان آفریده شد، تا وقتی که این اپِرِت‌ها به تماشاخانه‌های تهران رسید، چندان طول نکشید. حدود سه دهه بعد، این دو اُپِرِت موفق آذربایجانی به سینمای ایران راه یافت و بالاخره در دهۀ چهل خورشیدی، تلویزیون نوپای ایران با نمایش این دو اثر کاری کرد که "مشهدی عباد" و "آرشین مالالان" وارد فرهنگ ایرانی شد.

شخصیت مشهدی عبادی کم کم به قدری در ایران شناخته و محبوب شد که به دنیای آگهی‌های بازرگانی هم پا گذاشت. بسیاری از ایرانیان تصور می‌کردند که شخصیت این "مشدی" سنتی از قصه‌های قدیمی اقتباس شده است.

به هرحال دنیایی که محل الهام "مشهدی عباد" و "آرشین مالالان" بود، از دنیای سنتی ایران چندان فاصله‌ای نداشت. عُزیر حاجی‌بیگف – یا مطابق با تیتراژ فیلم‌های فارسی "حاجی بیگلو" – در شهر شوشا (شوشی)، بزرگ‌ترین شهر قره‌باغ به دنیا آمده و بعدا به باکو و نقاط دیگر رفته بود.

اما تفاوت حاجی‌بیگف (١٨٨۵ - ١٩۴٨) با اکثر موسیقی‌دانان ایرانی هم‌عصر خود، شاید سواد موسیقی‌اش بود. او نه تنها به موسیقی مقام آذربایجانی مسلط بود که تصنیف‌های عامیانه و محلی را هم خوب می‌شناخت. اما تفاوت اینجاست که در شهر شوشا یا باکو (یا تفلیس یا ایروان)، آموزش موسیقی اساساً در مکتب و روش روسی دنبال می‌شد. نوآموزان قفقازی و همچنین معلمان که در بسیاری موارد ارمنی بودند با همان اصولی پرورش می‌یافتند که در سن پترزبورگ یا مسکو باب بود. بیهوده نیست که حتی همین اپرت‌های سرگرم‌کننده و عوام‌پسند حاجی بیگف دارای ساختار و ترکیب نسبتاً محکمی است که بدون شک ارتباطی با موسیقی‌های سنتی منطقه ندارد.

حاجی‌بیگف اپرت‌های "مشهدی عباد" و "آرشین مالالان" را در سالهای ١٩١٠ تا ١٩١٣ نوشته است. چند سال بعد، انقلاب اکتبر سرنوشت ملل این منطقه را زیر و رو کرد. حاجی‌بیگف که کم‌کم فعالیت‌های سیاسی را آغاز کرد حتی بعدها در زمان استالین، به نمایندگی شورای عالی اتحاد جماهیر شوروی انتخاب شد. تردید نیست که حاجی بیگف هم مثل بقیۀ هنرمندان زمانه‌اش – شاید به ناچار – از "گرایش‌های انقلابی" پیروی کرد. سالها بعد از اپرت‌های سرخوش و مفرحی که در ایران نیز آنهمه طرفدار یافته بود، حاجی‌بیگف در سال ١٩٣٧ اپرای کوراوغلو را در شهر باکو به صحنه برد. در این اثر، ساختار اپرا و ارکستراسیون اروپایی تماماً رعایت شده است. اینجا، رنگ‌ها و حال و هوای "شرقی" بر خلاف اپرت‌های قبلی نه ملهم از تصنیف‌های عامیانه و محلی که به تأثیر از آهنگسازان بزرگ روس ایجاد شده است. در واقع آنچه در آثاری مثل کوراوغلو "شرقی" تلقی می‌شود، لحن و مایه و رنگ‌هایی است که اروپاییان و برخی هنرمندان روس مثل کورساکوف به اسم "شرقی" (اورینتال) یا با صفت "هزار و یکشبی" باب کرده بودند...

  • موسیقی و دو انقلاب: ایران و فرانسه

    موسیقی و دو انقلاب: ایران و فرانسه

    انقلاب‌های بزرگ همگی بر آفرینش هنری و سرنوشت موسیقی تأثیر داشته‌اند، هر یک به شکلی. اما در هیچ یک از انقلاب‌های شناخته‌شده مثل ایران با گسترش و آموزش …

  • نیچه، فیلسوف آهنگساز

    نیچه، فیلسوف آهنگساز

    جایگاه بلند نیچه در فلسفه و اندیشه، ساخته‌های موسیقی او را به فراموشی رانده است. اما نیچه در تمام عمر موسیقی را رها نکرد و قطعاتی آفرید که شاید از نظر آهنگسازان …

  • گورجیف، مردی که گنجشک را به جای قناری می‌فروخت

    گورجیف، مردی که گنجشک را به جای قناری می‌فروخت

    شخصیت گورجیف، هفتاد سال پس از مرگ همچنان پر رمز و راز و دوگانه است. گروهی او را آموزگار بزرگ معنویت و خودسازی معرفی می‌کنند و گروهی دیگر وی را یکی از بی‌شمار …

  • مرگ آلن کرمسکی: شیفتۀ زنگ‌های ایران و عرفان شرق

    مرگ آلن کرمسکی: شیفتۀ زنگ‌های ایران و عرفان شرق

    با اینکه آلن کرمسکی  در ایران و افغانستان چندان شناخته‌شده نبود اما عمر خود را صرف موسیقی‌های شرقی کرد. او در مقام موسیقیدان حرفه‌ای، به موازات پرداختن …

  • ترانه‌های کریسمس و یادی از فردی مرکوری

    ترانه‌های کریسمس و یادی از فردی مرکوری

    حداقل چهار پنج قرنی هست که به مناسبت نوئل یا کریسمس آواز می‌خوانند. اما ترانه‌هایی که امروزه در روزهای آخر سال میلادی می‌شنویم با قطعاتی که در قرون گذشته …

  • بازگشت مری پاپینز و خاطرات دوبله‌های فارسی

    بازگشت مری پاپینز و خاطرات دوبله‌های فارسی

    امسال در هفته‌های آخر سال میلادی و با نزدیک شدن جشن کریسمس (نوئل)، "مری پاپینز" شخصیت قدیمی داستان‌های کودکان به سینما بازگشته است. بیش از پنجاه سال …

  • ژان میشل ژار: تلاشی خسته‌کننده برای آفرینش صداهای تازه

    ژان میشل ژار: تلاشی خسته‌کننده برای آفرینش صداهای تازه

    ژان میشل ژار که به رغم حضور اندک در رسانه‌ها، صدای موسیقی‌اش در چهارگوشۀ دنیا به گوش می‌رسد با انتشار یک آلبوم جدید به همان تعلقات قدیمی خود بازگشته است: …

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. ...
  5. بعدی >
  6. آخرین >
برنامه‌ها
 
با تاسف، مهلت اتصال به پایان رسیده است